Dwa zaginione odcinki z historii „The Daleks’ Master Plan” odnalezione!

Obecnie mamy niemal nieograniczony dostęp do kolejnych sezonów Doktora Who na płytach, w streamingu czy telewizji. Jednak ze względu na destrukcyjną politykę archiwalną BBC wiele odcinków z lat 60. (z ery Pierwszego i Drugiego Doktora) nie zachowało się do dzisiaj w archiwach BBC. Zaginione odcinki serialu – bo o nich mowa – najczęściej odnajdywane są w zagranicznych archiwach telewizyjnych albo zbiorach prywatnych kolekcjonerów.

Wczoraj, po 13 latach od ostatniego odkrycia, nadpłynęły wspaniałe wieści – tekturowe pudełko znalezione w „rozlatującej się” kolekcji starych filmów pewnego kolekcjonera zawierało dwa odcinki Doktora Who, których nie oglądano od czasu ich pierwotnej emisji w latach 60!

Oba epizody należą do historii The Daleks’ Master Plan i są częścią trzeciego sezonu wyemitowanego w 1965 roku. Jest to jedna z najdłuższych historii (ma aż 12 odcinków!) i opowiada o spisku Daleków, który zakłada podbicie Ziemi, Układu Słonecznego i całej galaktyki. Plan obejmował zdradę na najwyższych szczeblach i broń zdolną zniszczyć samą tkaninę czasu.

Odrestaurowane wersje odcinków ukażą się na iPlayerze na tegoroczną Wielkanoc.

Pierwszy z odnalezionych odcinków – The Nightmare Begins – rozpoczynał historię z Dalekami. Jego premiera miała miejsce w listopadzie 1965 roku. Drugi z odnalezionych odcinków, Devil’s Planet, jest trzecią częścią The Daleks’ Master Plan. W 2004 roku dawny inżynier BBC odnalazł Day of Armageddon – co oznacza, że teraz można będzie obejrzeć w całości pierwsze trzy części tej historii. Historia została napisana przez twórcę Daleków, Terry’ego Nationa. U boku Williama Hartnella i Petera Purvesa wystąpili Nicholas Courtney (jeszcze nie jako Brygadier, ale Bret Vyon, agent Space Security Service i brat Sary Kingdom), Adrienne Hill (Katarina) i Kevin Stoney (Mavic Chen).

W pierwszym odcinku TARDIS ląduje na planecie Kembel, w poszukiwaniu pomocy dla rannego towarzysza Doktora. Okazuje się, że Dalekowie planują podbój Ziemi wraz ze Strażnikiem Układu Słonecznego, Maviciem Chenem. W trzecim odcinku Doktor kradnie kluczowy element potrzebny do podboju, ale po opuszczeniu Kembel ścigani przez Daleków bohaterowie są zmuszeni wylądować na planecie karnej Desperus.

Obecnie w archiwach BBC brakuje ponad połowy epizodów tej historii. BBC posiada jeszcze odcinki piąty i dziesiąty oraz krótkie sekwencje z odcinka czwartego, m.in. scenę śmierci Katariny, która została zachowana dzięki wyemitowaniu jej w odcinku Blue Peter z 1973 roku, którego nagrań BBC na szczęście nie zniszczyło.

A jak to się stało, że do odnalezienia zaginionych odcinków doszło po raz pierwszy od 2013 roku?

Stoi za tym fundacja charytatywna Film is Fabulous! (FIF), prowadzona przez kolekcjonerów filmów, miłośników kina i entuzjastów starej telewizji. Wiele z wcześniej zaginionych odcinków odnajdywano w archiwach stacji telewizyjnych spoza Wielkiej Brytanii. Poprzedniego znaleziska dokonano właśnie w archiwach nigeryjskiej stacji telewizyjnej. Jednak w tym przypadku było inaczej – The Daleks’ Master Plan nie został bowiem nigdy sprzedany za granicę.

Cenzorzy w Australii i Nowej Zelandii uznali tę historię za zbyt brutalną, a bez ich wkładu sprzedaż na inne rynki nie była opłacalna. W połączeniu z nadejściem kolorowej telewizji uznano, że The Daleks’ Master Plan ma małą wartość, dlatego historię skierowano do kosza. Jednak technicy i tak wykonali kopie niektórych odcinków, żeby sprawdzić, jakie problemy należałoby rozwiązać przed ewentualną ich sprzedażą na inne rynki. I to właśnie te kopie ostatecznie trafiły do zbiorów anonimowego kolekcjonera.

Profesor historii kina i telewizji na Uniwersytecie De Montfort w Leicester, Justin Smith – przewodniczący rady powierniczej w FIF – powiedział, że „dług wdzięczności” należy się zmarłemu kolekcjonerowi, którego filmy – dotyczące głównie uwielbianych przez niego pociągów i kanałów, w tym setki domowych nagrań wideo – zostały przekazane organizacji po jego śmierci. Jak opowiada Smith:

Podróżujemy przez cały kraj, by odzyskać kolekcje filmowe z rąk prywatnych. Wiele filmów uległo zniszczeniu przez wodę, a puszki filmowe skorodowały. To perełki w eklektycznej i rozpadającej się kolekcji, z których wiele nie było tak dobrze pielęgnowanych jak Doktor Who. Kolekcjoner zdawał sobie sprawę z tego, co posiadał, ale historii o tym, w jaki sposób wszedł w ich posiadanie, już nigdy nie poznamy.

Wiadomość o odkryciu wzruszyła Petera Purvesa, który w środę udał się do Leicester, aby wziąć udział w czymś, co jego zdaniem miało być wywiadem dla mediów na temat telewizji z lat 60. Kiedy dowiedział się, jaki jest prawdziwy powód jego wizyty w Leicester, stwierdził, że „brak mu słów” i „jest oszołomiony”.

Aktor wspominał branżę w pionierskich czasach telewizyjnego science fiction:

To była po prostu praca. To brzmi głupio, ale kręciliśmy odcinek co tydzień. W ciągu roku nakręciłem ich 46. To była świetna zabawa i świetnie było grać w serialu, który był ogromnie popularny. Ale to był trudny czas, nie będę udawał, że było inaczej. Obsada się zmieniała i wydawało się, że to czas pełen zmian. W dwóch odcinkach, które zobaczyliśmy, miał miejsce świetny występ Nicka Courtneya w roli Breta Vyona. Bardzo się obawiałem, że mnie zastąpi. Tymczasem jego postać została zabita w odcinku czwartym lub piątym.

To było bardzo poruszające, co za przywilej! Nigdy nie sądziliśmy, że zobaczymy jeszcze te odcinki. To była prawdziwa fabryka. Zero czasu na postprodukcję i tym podobne rzezy. Zero powtórek. Niesprzedane nigdy za granicę. Ludzie będą podekscytowani. W Doktorze Who chodzi o związek z dzieciństwem. Jestem dorosłym facetem i marzyłem o zobaczeniu The Nightmare Begins od kiedy zobaczyłem tytuł na liście zaginionych odcinków 30 lat temu.

Zapomnijcie o Glastonbury, sądzę, że gdyby zrobić jutro pokaz tych odcinków, bilety byłyby wyprzedane w ciągu kilku sekund. To naprawdę Święty Graal.

Specjalny pokaz obu odcinków zorganizowany przez FIF z Peterem Purvesem w roli gościa honorowego odbędzie się w Londynie 4 kwietnia.

Szczegóły wydarzenia mają jeszcze zostać ogłoszone, ale tego samego dnia oba odnowione odcinki mają w całości trafić na iPlayera BBC.

BBC udostępniło fragment jednego z odcinków, który możecie obejrzeć poniżej:

A jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o zaginionych odcinkach i destrukcyjnych praktykach archiwalnych BBC, to tutaj znajdziecie artykuł naukowy Łukasza Skórko na ten temat.

źródło: BBC